Iedereen heeft het recht op thuis sterven. Dat idee wordt politiek breed gedragen. Toch ligt juist de wet dwars. Het is een pijnlijke paradox.
Het recht om de laatste levensdagen door te brengen in de eigen, vertrouwde omgeving staat politiek niet ter discussie.
Politieke standpunten over thuis sterven
Dit hebben de vertegenwoordigers van alle partijen in de Tweede Kamer al in 2017 uitgesproken. ‘Budgetafspraken mogen er niet toe leiden dat mensen niet thuis kunnen overlijden, er is een plicht om zorg te leveren’, benadrukte toenmalig Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Martin van Rijn. Staatssecretaris Maeijer van Langdurige en Maatschappelijke Zorg bevestigde dit in 2024 nog eens met de woorden: ‘ik wil dat iedereen kan sterven waar hij of zij dat wil, passend bij iemands wensen en behoeften.’
Wet langdurige zorg
De Wet langdurige zorg bepaalt echter anders. Wie kiest voor zorg thuis met een persoonsgebonden budget, kiest niet voor verblijf. En wie niet kiest voor verblijf, kan geen 24-uurs zorg inkopen. Ook niet in de palliatieve fase. Ook niet als de dood nabij is. Ook niet als iedereen ziet dat continuïteit, nabijheid en rust geen luxe zijn, maar noodzaak. De wet staat de financiering van palliatief terminale thuiszorg dus in de weg. En daarmee de beloofde keuzevrijheid van wel of niet thuis sterven. Verzekeraars mogen hiervan afwijken – bijvoorbeeld als wij in staat zijn om dit zogeheten ‘hinderpaalcriterium’ te pareren – maar doen dit niet altijd.
Niet in lijn
Met andere woorden, de Wet langdurige zorg is niet in lijn met de heersende politieke standpunten. Die wet beperkt juist de belofte van keuzevrijheid. Wie de wet volgt, moet soms kiezen tussen opname of ontoereikende zorg. Iedereen zegt dat 24-uurs zorg ofwel palliatief terminale zorg thuis (PTT) beschikbaar moet zijn, maar het systeem blokkeert soms die optie.
Passende regels
We zeggen dat waardig sterven telt. Dat zorg mensgericht moet zijn. En dat de laatste fase van het leven bijzondere aandacht verdient. Dan is de cruciale vraag niet of de regels juist zijn toegepast. Dan moeten we ons afvragen of de regels passen bij wat we zeggen belangrijk te vinden.
Over Carethuis
Carethuis is een zorgcoöperatie zonder winstoogmerk, gespecialiseerd in ongecontracteerde palliatief terminale thuiszorg (PTT) en 24-uurs Wlz-zorg thuis in Noord-Nederland. Wij werken in de provincie Groningen – onder meer Groningen, Winschoten, Veendam, Delfzijl, Stadskanaal en Hoogezand – Friesland – onder meer Leeuwarden, Drachten, Heerenveen, Joure en Harlingen en en Drenthe – onder meer Assen, Emmen, Hoogeveen, Meppel, Westerbork en Beilen.
Meer weten of een aanvraag indienen? Neem contact op met Carethuis.